گنبد سلطانيه چهارمين اثر تاريخي است كه در سالهاي پس از انقلاب اسلامی در فهرست ميراث فرهنگي يونسكو ثبت شده است.
بناي اين گنبد متعلق به دوران ايلخاني است و بلندترين بناهاي آرامگاهي ایران در دوران اسلامي است و، بعد از كليساي جامع مريم مقدس (در فلورانس ايتاليا) و مسجد اياصوفيه استانبول، سومين بناي عظيم آجري در جهان به شمار مي رود.
اين گنبد تجليگاه هنر و معماري دوران ايلخاني است كه در اواخر قرن هشتم، به دستور سلطان محمد خدابنده، ساخته شده است. سلطان محمد گرايش شيعي داشت و می خواست مقبره حضرت علي (ع) را به سلطانيه منتقل کند که چون با مخالفت علما رویرو شد، آنجا را مقبره خود کرد.
پرونده گنبد سلطانيه
در سال 1376 فهرستی از آثار تاريخي با 17 عنوان تهيه شد تا، بعد از مراحل قانونی و کسب اطلاعات مورد نظر، براي ثبت جهاني اين آثاراقدام شود. در سال اول بناي «تخت سليمان» و در سال دوم «پاسارگاد» به ثبت جهاني رسيد. پرونده گنبد سلطانيه نیز در اجلاس امسال (دوربان در افريقاي جنوبي) بررسی شد.
سلطانيه و تجربه هاي سنتي
اهميت تاريخي سلطانيه در آن است که يكي از سكونت گاه هاي نخستین بشري در ايران است. كشف بقايايي متعلق به اواخر هزاره پنجم قبل از ميلاد به اهميت اين منطقه افزوده است.
در محوطه يا شهر تاريخي سلطانيه، حدود 17 نقطه تاريخي وجود دارد؛ مانند تپه نور، زمینهای طالبيه، زمینهای مسجد جامع، چلبي اوغلو، ملاحسن كاشي. سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري ايران در نظر دارد در سال آينده يكي ديگر از آثار تاريخي كشور را به ثبت برساند كه اين اثر يكي از سه محوطه شوش یا ،كليساي تاتانوس سن استپانوس (در آذربايجان شرقي) يا مقبره قابوس بن وشمگير (در شهرستان گرگان) است.

Archiran.co.sr _ گنبد سلطانيه