نوروز، هفت شین, هفت سین در ایران باستان
متاسفانه اکثر ایرانیان فرق میان نوروز و لحظه ی تحویل سال نو را درست نمیدانند. تعریف درست نوروز نخستین روز سال در تقویم ایرانی است یعنی یکم فروردین ماه و یا روز اورمزد از ماه فروردین. لحظه ی آغاز نوروز درست پس از نیمه شب است و این یک لحظه ی «تقویمی» است. لحظه ی تحویل سال یک واقعه یا لحظه ی «طبیعی» است و زمان آن میتواند ساعت ها با لحظه ی آغازین روز یکم فروردین فاصله داشته باشد. بنابراین، لحظه ی تحویل سال در سراسر جهان یکیست، ولی لحظه ی آغاز نوروز (یکم فروردین) نسبی است، نسبت به خط استاندارد زمان بین المللی که سابقا به خط «گرینویچ» مشهور بود و هنوز هم اکثر مردم آن را به همین نام میشناسند.
هفت سین
سفرهای است که ایرانیان هنگام نوروز میآرایند. این هفت قلم «سین» میتوانند هر چیزی با آوای آغازین «سین» باشند (نمادی از «سپنتا»). برای مثال این هفت قلم «سین» بسیار رایج هستند:
سبزه
سنبل
سیر
سماق
سرکه
سکه
سیب
هرچند که در سفره ی هفت سین باید بهرحال هفت جزء که با آوای «سین» آغاز میشوند چیده شود، ولی برای زینت و چیدمان دلپذیرتر سفره ی هفت سین، تقریبا همه ی خانواده های ایرانی اجزاء دیگری هم در سفره میچینند و در آرایش و رنگامیزی سفره شان نهایت خوش سلیقگی را اعمال میکنند.
آینه و کتابی مقدس در کنار آن هم از اجزائی است که تقریبا در هر سفرهی هفت سینی چیده میشود. برخی بر این باورند که سکه که نماد «دارایی» وآب که نماد «پاکی و روشنایی» است بهتر است در کنار هم قرار گیرند و سکه را درون ظرفی از آب سر سفره میگذارند.سمنو و سنجد نیز گاهی به عنوان یکی از اعضای سفره به کار میروند.
در کشورهای مختلف هفت سینهای متفاوتی پهن میشود، حتی در برخی از نقاط ایران و دیگر کشورها بهجای هفت سین، هفت شین پهن میکنند، سفره هفت سینی که امروزه بیشتر مرسوم است داری هفت مورد از چیزهای مانند:
سبزه
سنجد
سیر
سماق
سرکه
سمنو
سیب
سپند (اسفند)
در سفره مرسوم است، میوه، گل، شیرینیهای سنتی، ماهی قرمز، سبزی خوردن، کتاب آسمانی، دیوان شاعران، و آینه، قرار دهند.
نکته ی جالب توجه این که اين سفره در دوران باستان "هفت شين" (شهد ، شکر ، شيريني ، شراب ، شببو ، شالين ، شبدر) بوده است اما در پي ممنوعيت شراب در ايران در قرن 3 هجري این هفت «سین» بود که جاي هفت شين را گرفت ، در اصل هفت شين ثابت بود اما هفت سين تقريبآ هر چيزي که از نظر مردم خوش يمين باشد و با سين شروع شود میتواند باشد. اين سفره اجزائي ديگر هم دارد مانند آينه که نماد نور و راستي است ، ماهي که نماد زندگي نيک بختي است ، شمع که نماينده آتش است ، گل که نماد دوستي است و کتاب که نماد دانائي است.
موبدان آدريان شوش در همان سال هاي اعراب هفت سين را جاي گزين هفت شين کردند که هفت سين آنها عبارت بود از :
سبزه : نماد خرمي و نو زيستي
سرکه : جايگزين شراب و نماد شادي ( ميوه درخت تاک در ايران ميوه شادي خوانده ميشد )
سمنو : نماد خير و برکت
سیب : نماد مهر و مهرورزي
سیر : نگهبان سفره ( در اکثر فرهنگ هاي آريائي براي سير نقش محافظت کننده از شر قائل بودند )
سماق : نماد مزه زندگي
سنجد : نماد حيات و بزر حيات
عود که امروزه در نوروز فراوان استفاده میشود در گذشته نماد ثروت خانواده بود که عود که از هند اورده شده است بسوزانند و بقيه اسپند میسوزاندند.
امروزه بسياري در اين سفره سنبل ، سکه و ... نيز در اين سفره ديده میشود که از آنجا که اين سفره ديگر جنبه مذهبي ندارد هر کس به اختيار خود در آن آزاد است.
اين سفره بعضي آداب خاص نيز داشته است از جمله اين که افراد بايد با لباس آراسته بر سر سفره حاظر شده و اگر کسي اوموک (يک لنگه کفش به پا) داشت میگفتند وي تا آخر سال زندگيش لنگ ميزند
امیدوارم هفت شین (هفت سین)شما تکمیل باشد.
سالی پر از مهر بایتان آرزو مندم.
چند ساعتی بیش تا تحویل سال نمانده. دل ها را غبار گیری کنیم.
معمار کهف...