●$ آموزش معماری و برخی از مسائل آن در ایران (IIIII)


معماری و شهرسازی

چنان‌كه پیش‌تر اشاره شد، معماری به‌عنوان رشته، حرفه و تخصصی جامع، در گذشته از یك سو رشته‌هایی مانند راه و ساختمان و عمران و از سوی دیگر شهرسازی و طراحی محیط را در بر می‌گرفت. اما نزدیك به یك قرن است كه به تدریج شهرسازی به‌عنوان تخصصی متمایز از معماری در بسیاری از مراكز آموزشی در غرب شكل گرفته است. این رشته در بسیاری از مراكز آموزشی به رشته‌های دیگری از جمله برنامه‌ریزی شهری و طراحی شهری تفكیك شده است. البته تخصص‌های دیگری مانند ترافیك نیز مربوط به مسائل شهری است و بنابر ضرورت‌های موجود پدید آمده است.
رشته كارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری غالباً از دانشجویانی با گرایش‌های بسیار متفاوت، مانند جغرافیای شهری، معماری، عمران، محیط‌زیست و مانند آن تشكیل شده است، درحالی‌كه رشته كارشناسی ارشد طراحی شهری از دانشجویان معماری شكل گرفته است. اخیراً رشته‌ای در مقطع كارشناسی ارشد شكل گرفته كه تركیبی از هر دو گرایش است و گمان می‌رود كه دانشجویان پس از گذراندن دروس مشترك، براساس علاقه و رشته تحصیلی پیشین خود لازم است حداقل به دو گروه تقسیم شوند.
نكته قابل توجه این است كه با وجود آن‌كه این دو گرایش یا رشته مدت‌هاست كه در دوره كارشناسی ارشد از هم متمایز شده‌اند، اما در دوره دكترا در بعضی از مراكز آموزشی دوباره درهم ادغام شده و دانشجویانی با گرایش‌ها و تحصیلات متفاوت دروس غالباً مشتركی را می‌گذرانند و مدرك نسبتاً واحدی را می‌گیرند.
این مسئله از دو جنبه قابل توجه و بررسی است. نخست، آن‌كه انتظار می‌رود در مقاطع تحصیلی بالاتر، هر رشته تحصیلی به شكلی تخصصی‌تر و دقیق‌تر مطرح شود،‌ درحالی‌كه در این مورد پدیده دیگری رخ داده است و طبیعی است كه در این حالت نمی‌توان انتظار داشت كه مطالب و مباحث به شكل دقیق، عالی و كاملاً تخصصی پیگیری شود.
جنبه دوم،‌ مربوط به امور طراحی،‌ اداری،‌ اجرایی یا حتی آموزشی است، زیرا در هر یك از این عرصه‌ها گاه افرادی حضور خواهند داشت كه پیشینه‌های آموزشی و دیدگاه‌های آنان با یكدیگریا با كاری كه انجام خواهند داد، متفاوت خواهد بود و این مسئله در عرصه‌ها و محیط‌های فوق می‌تواند پیامد‌های ناخوشایندی به همراه داشته باشد.
بنابراین انتظار می‌رود كه هر رشته تحصیلی در هر مقطع نسبت به مقطع پیش از آن تخصصی‌تر و دقیق‌تر مطرح شود تا به شكلی دقیق‌تر امكان پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه وجود داشته باشد.

 


●$ آموزش معماری و برخی از مسائل آن در ایران (IIII)


مسئله دوم :


یكی دیگر از نكاتی كه در مراكز آموزش معماری در ایران غالباً مطرح است و اساتید و مدرسان نسبت به آن دیدگاه‌های متفاوتی دارند،‌ موضوع انجام طراحی با دست و به‌صورت سنتی و یا با رایانه است.می‌توان پذیرفت كه در جهان امروز و با توجه به توسعه فناوری و از جمله گسترش روز افزون امكاناتی كه رایانه در اختیار طراحان و معماران قرار می‌دهد، نمی‌توان به سادگی این امكانات را نادیده گرفت و به روش‌های سنتی و قدیمی به طراحی ادامه داد. به همین سبب بسیاری از مدرسان، كاربرد رایانه را در طراحی مجاز می‌دانند، اما مسئله‌ای كه در این حالت باقی می‌ماند این است كه ارزیابی طرح‌هایی كه با رایانه طراحی و ارائه می‌شود، چگونه باید صورت گیرد؟ به ویژه هنگامی كه این كارها در كنار طرح‌هایی قرار می‌گیرند كه با دست طراحی و ارائه شده‌اند.از سوی دیگر عده‌ای از مدرسان هنوز برانجام طراحی و ارائه آن با دست تاكید دارند. بعضی از این گونه مدرسان بر جنبه‌های هنری فعالیت معماری تاكید دارند و از این دیدگاه معتقدند كه معماری به‌عنوان یك هنر جنبه‌ای فردی و شخصی دارد و معمار باید از توان‌مندی‌های فردی خود حداكثر بهره‌برداری را داشته باشد.افزون بر این، عده معدودی از مدرسان به غیر از جنبه‌های هنری و زیبایی‌شناسانه فعالیت دستی، به تلاش فردی و نیز به مهارت مستتر در كار دستی و جنبه‌های كمی و كیفی آن نیز تأكید دارند و با انجام كار با رایانه حتی انجام كارهای ساده فنی كه به مهارت‌های هنری نیز چندان نیازی ندارد، مخالف هستند.شاید بتوان برای موضوع اخیر حداقل دو عامل را مؤثر دانست، نخست آن‌كه، یادگیری در اثر كار دستی غالباً ممكن است بهتر صورت گیرد و دوم آن كه در كارهای رایانه‌ای امكان اقتباس سطحی از دیگران بیشتر وجود دارد.فراتر از گرایش‌ها، اندیشه‌ها و سلیقه‌های متفاوت، بلاتكلیفی دانشجویان در برابر مدرسان گوناگون است. زیرا در بعضی مراكز آموزش معماری، عده معدودی از مدرسان و اساتید بدون هماهنگی مناسب با همكاران یا خط‌مشی مركز آموزشی، روش و نگرش خود را درباره چگونگی انجام طرح های معماری یا سایر دروس اعمال می‌كنند. در حالی كه اگر هر یك از مراكز آموزش معماری‌،‌ اهداف، برنامه‌ها و خط‌مشی مشخصی داشته باشد، دانشجویان خواهند دانست كه با چه نوع نگرش و چه برنامه آموزشی مواجه هستند.


www.Archiran.tk

 

 لازم به ذکر است در مورد نظر عزیزی باید بگویم که برداشت و استفاده از کتاب ها بستگی به موقعیت و سطح علم و نیز مقایسه با کتاب های دیگر است. دلیل معرفی کتاب ها صرفاً برای آشنایی بیشتر عزیزان معمار و علاقمند به معماری و دیگر هنر ها می باشد. پس اگر زمانی کتاب های مقدماتی و گاه در سطح متوسط معرفی می گردند برای عزیزانی است که درخواست داده اند. در آینده به معرفی کتاب های حرفه ای و بسیار کاربردی در علم و هنر معماری می پردازم. موضوع بعدی معماری و شهر سازی است که بحثی بسیار گسترده و قابل موشکافی است. در پایان از شهر ساز جوان  تشکر می کنم به دلیل راهنماییشان.

به امید روزی که همه ی هنر ها به دور از غرز ورزی ها و کینه ها آزادانه پا به عرصه ی زندگی ایرانیان و جهانیان بگذارد.

در سایه ی اهورا . . . مهربان باشید . . . محمد احدوند

پاینده باد ایــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــران آزاد


فضا ، زمان ، و معماری  

    
  مؤلف    زیگفرید گیدیون 
 
 ناشر    شرکت انتشارات علمی و فرهنگی 

 
 مترجم    منوچهر مزینی 
 
 
 
   
  در میان کتابهای متعددی که در مورد دربارهء تاریخ هنر ومعماری به رشتهء تحریر درآمده است . فضا،زمان،معماری مقامی ارجمند دارد وشاید بی نظیر باشد .ازجمله بدین سبب که مولف درآن صرفآ تحولات ورویدادهای هنرراشرح وتوصیف نکرده،بلکه بادیده ای تیز واندیشه ای عمیق به تجزیه وتحلیل سیر وپیشرفت آن پرداخته است.در این کتاب ُ ریشه های معماری معاصر مورد پژوهش قرارگرفته ومولف همه جا فتوای علمی خود رادرسیر معماری معاصر وشناخت آن با اطمینان وقاطعیت بسیار، که حاصل مطالعات وتجارت فراوان اوست ، بیان شده است.
 

●$ آموزش معماری و برخی از مسائل آن در ایران (III)

افزون بر موارد زیر، لازم است به نقش فناوری در شكل‌گیری تعریف جدیدی برای معماری اشاره كرد. البته آشكار است كه هنوز معماری به اندازه سایر تخصص‌ها از فناوری تأثیر كافی را نپذیرفته و به ویژه در كشورهای در حال توسعه، معماری غالباً كمابیش به شیوه‌ای قدیمی و ناكارآمد و نامناسب اجرا می‌شود و به شكلی شایسته و قابل توجه از پیشرفت‌های فناورانه در ساختمان‌سازی بهره كافی گرفته نشده است، اما می‌توان انتظار داشت كه به تدریج در آینده نزدیك از صنعت بتوان بیشتر در معماری استفاده كرد، در آن صورت تولید صنعتی (نه به مفهوم سنتی آن) و كاربرد فناوری در همه ابعاد در ساختمان‌سازی می‌تواند اثرات بارز و چشم‌گیری برجای گذارد.
در زمینه تاثیر فناوری جدید در معماری می‌توان به نقش رایانه و انواع نرم‌افزارها در طراحی معماری و سازه اشاره كرد. نقش رایانه را حداقل از دو لحاظ می‌توان مورد توجه قرار داد: نخست از جنبه تأثیر آن در طراحی كه سبب شد امكانات تصویری بسیار زیاد و قابل توجهی در طراحی پدید آید و به سادگی و در فرصتی كوتاه می‌توان اتودهای گوناگونی را آزمود و هر كدام را از زوایای گوناگون مورد ملاحظه و بررسی قرار داد و به ویژه باید توجه داشت كه سطوح و فضاهایی را كه می‌توان به كمك رایانه طراحی كرد. به سادگی با دست و به شیوه سنتی ممكن نیست طراحی نمود.
افزون بر زمینه طراحی می‌توان به نقش و كاركرد بسیار مهم رایانه در زمینه محاسبه سازه، قطعات و جزئیات اجرایی اشاره كرد كه امكان طراحی و اجرای سازه‌های پیچیده و مناسب را فراهم كرده است.
فیزیك جدید و نظریه‌های آن، نجوم و برخی از دیگر علوم در شكل‌گیری بعضی از نظریه‌های نوین در زمینه هنر و معماری نقش داشته‌اند. بنابراین براساس نگرش یا تعریف سوم، معماری و بعضی از دیگر هنرها می‌توانند تحت تأثیر برخی از علوم انسانی، طبیعی و علوم مربوط به كیهان‌شناسی و نجوم قرار گیرند. طبیعی است كه در آن گروه از مراكز آموزشی كه با چنین نگرشی به معماری توجه دارند، بخشی از دروس نظری متناسب با این دیدگاه به دانشجویان ارائه می‌شود.
مراكز آموزش معماری در كشورهای پیشرفته غالباً متناسب با اهداف آموزشی و نوع نگرشی كه به معماری دارند، ‌نوع و محتوای دروس را برنامه‌ریزی‌،‌ طراحی و اجراء می‌كنند و دانشجویان غالباً به‌صورت آگاهانه دانشكده و نوع گرایش معماری خود را انتخاب می‌كنند و در طول تحصیل با آن نگرش اموزش می‌بینند، در حالی كه در ایران با وجود آن كه مراكز با سابقه و بزرگ آموزش معماری، ظاهراً براساس یك برنامه مشخص كه از ابتدا داشته‌اند در محیط دانشگاه در كنار برخی از رشته‌های هنری یا فنی جای گرفته‌اند اما از یك سو به سبب نبود اهداف و برنامه‌های مشخص آموزشی و از سوی دیگر به سبب وجود سرفصل‌های مشترك درسی و نیز نبود نیروی انسانی كارآمد كافی و منسجم،‌ همه در عمل كمابیش به یك‌گونه عمل می‌كنند و تفاوت‌ها و تمایزها غالباً جنبه سلیقه‌ای دارد.
با وجود این، عموماً یك مشكل اساسی در همین شرایط در مراكز مزبور وجود دارد و آن گرایش‌های گوناگون و گاه بسیار متفاوت اساتید و مدرسان در یك مركز آموزشی است كه غالباً موجب ایجاد سردرگمی و آشفتگی ذهنی بسیاری از دانشجویان می‌شود.

در جلسه ی بعد مسئله ی دوم را که کاربرد رایانه است مطرح می کنم.

با تشکر از جناب آقای حسین سلطانزاده.