تاریخ معماری ایران به روایتی دیگر

"We may find no other art except architecture to be so closely linked to the daily life of people. man's living spaces during all historical eras and among all nations in displayed by architecture.

In the past, this art was subject to certain principles and enjoyed an unbreakable bond with manners and culture of that society, consequently the architectural style of each era reflected its contemporary culture.

Architectural transformation were in general connected  to changes in life styles and other arts. New styles were so strong that it was difficult to set definite perimeters for each one.

Emulation of western culture and civilization, starting in the early years of the present century not only affected our culture in general but it also had dire consequences for our architecture in particular. Traditional Iranian architecture before having a chance to adapt itself with a new condition and technologies fell in disfavor and since knowledge of this art was passed from one generation to the next, it was mostly forgotten in very short time.

In spite of efforts by artists and researchers, Iranian art and architecture are still losting ground to western cultural offensives."

 

طرح جديد توسعه شهر رم

 

 

رقابت سخت بر سر یک برنامه جدید توسعه شهری

پس از گذشت 4 دهه مطالعه وتلاش سخت و طاقت فرسا،هم اکنون شهر رم یک برنامه جدید توسعه شهری را پذیرفته است.این امر رخدادی به شدت نادر در تاریخ یک کلانشهر مانند رم است و ثمره برنامه ایست که قصد دارد یک فاز تاریخی کاملا جدید در زندگی شهر رم را آغاز کرده و توسعه دهد.

رم  به عنوان پایتخت ایتالیا ، در گذشته نیز 5 برنامه توسعه شهری داشته است .اولین آنها متعلق به سالهای 1873 و 1883 می باشد که به دوران حکومت "آمبرتاین" باز می گردد و تحت تاثیر مکانیزم های دمکراتیک بسیار محدود ، تصویب شده بود.پس از آن پلان مربوط به 1909 بود که به زمان "وزارت ناتان " بر می گردد و توسط کنسول شهر تصویب شده بود .ابن پلان در حقیقت طی یک نمایش سیاسی شکل گرفته بود. پلان بعدی در 1931 تصویب شد و پس از آن در 1962 ،پلان دیگری به تصویب کنسول شهر رسید. اما تصویب نهایی آن در حقیقت به هیئت دولت سپرده شده بود. با بررسی تاریخ این تحولات، قابل مشاهده است که از این 5 برنامه توسعه شهری،کنسولگری شهر فقط پلان 1909 را پذیرفت.

همین نکته به تنهایی کافی  است که وسعت وپیچیدگی موضوعی را که ما امروز با آن مواجهیم را آشکار کند.حقیقتی که تاریخ معاصر پایتخت شاهد آن است.

رم شهری است که پویایی آن توسط قوانین بسیاری ، محدود شده است.بنابر این دستیابی به یک وحدت رویه برای نیل به اهداف توسعه آن کاری مشکل است و این تنها عقیده ما نیست ، بلکه واقعیتی است که در طی تحولات و دگرگونی های شهری ثابت شده است.به هر حال امروز شرایط تغییر کرده است و گروه های مدیریت در رم ،در دادن پاسخ مثبت به ایده ها و شرایط جدید، موفق عمل کرده است. برنامه جدید،خود شاهدی است بر وجود یک شرایط جدید و البته نتیجه تلاشی که در طی سالیان (از 1993،طولانی ترین جریان سیاسی دمکراتیک شهر تا به امروز) توسط وزارتخانه های شهر صورت گرفته است.

برنامه توسعه شهری پیشنهاد شده که پس از کار سخت و طاقت فرسا به عرصه بروز رسید،وهماهنگی های آن توسط دپارتمانVI   انجام شده است،شامل برنامه های توسعه آموزش کودکان ، بودجه، اجرای پروژه های دولتی، سرویس های اجتماعی، صنعت توریسم، امور فرهنگی ، مسائل خارجی و برخی پروژه های خاص است.در این طرح،همه در حیطه قدرت، صلاحیت و تخصص خود همکاری کرده اند.در حقیقت، هزینه و انرژی مصرف شده ، چند جانبه و همگانی بوده است.به انجام رسانیدن کاری با این پیچیدگی، بدون همکاری  بسیاری نهادهای تخصصی معین و متخصین به رسمیت شناخته شده در سطح بین المللی، محقق نمی شد.

 

برنامه جدید از نقطه نظر سیاست گذاری کلی

در دایره سیاست های ملی (حرف سیاسی از خودم در نمیکنم ، امّا . . .)، بازتاب دقیق تری نسبت به این مفهوم خاص فرض شده، مبنی بر توسعه پلان جدید شهری ، نشان داده شده است. این تصمیم ، با سیاست های میانه روی دولت کنونی ، در تضاد است. زیرا اهدافی را ترسیم می کند که گسستگی از هرگونه شرایط محلی دمکراتیک را بیان می کند. برای احزاب دمکراتیک اصلاح طلب ، از یک سو تحت فشار بودن توسط این پیام به ظاهر لیبرال ، ولی در حقیقت میانه رو، که از مسئله نیاز گسترده برای تصمیم گیری های سریع ، به دنبال کسب منافع سیاسی هستند ، یک ریسک است.این فشار از سوی دیگر ، توسط یک عکس العمل بسته و محافظه کار اعمال می شود که به حمایت از قوانین و مقررات قدیمی برای طراحی شهری محدود است.اما با این وجود ، راهی به آن سوی این سد سیاسی- اداری وجود دارد که تحقق این امر در بستر پژوهش برای وضع مقررات جدید و در کنار آن ، انعطاف پذیری ، با احترام به هنجارها و قاعده های پیشین ، حاصل می شود.در حقیقت ، این برنامه جدید توسعه ، از آنجا که در برابر مدل میانه روی پیشنهاد شده توسط دولت محلی، راهی را پیش رو قرار می دهد، پاسخی به این معمای دشوار است.
محمد احمدوند . . . ملایر

---

 

نمی‌توان سد را فدای آثار باستانی کرد!
میراث فرهنگی و به خصوص محوطه ها و بناهای باستانی مشهور و شناخته شده ایران، روزهای داغ و خبرسازی را پشت سر می گذارند.

زیگورات چغازنبیل، تخت جمشید، پاسارگاد و میدان نقش جهان اصفهان، همگی جزو مکان هایی هستند که در فهرست میراث جهانی سازمان یونسکو به ثبت رسیده اند. این چهار مکان، در ماه ها و روزهای اخیر کانون توجه و نگرانی محافل مختلف بوده اند. چرا که هر کدام از آنها، در حال حاضر از نظر حفاظتی و فنی با تهدیدی جدی رو به رو است.

این در حالی است که پیش از این مقامات میراث فرهنگی اعلام کرده بودند از آن جا که تعداد آثاری که از ایران می تواند در فهرست میراث جهانی ثبت شود بسیار زیاد است، شایسته است سازمان یونسکو در هر سال بیش از یک پرونده از ایران را بررسی نماید. طبق مقررات داخلی کمیته ثبت میراث جهانی یونسکو، از هر کشور در سال تنها یک پرونده می تواند مورد بررسی قرار گیرد.

خطر تخریب زیگورات چغازنبیل
خبر گزاری میراث فرهنگی در تاریخ هشتم آبان گزارش داد: “شرکت نفت ایران به منظور کاوش لایه های زیرزمینی در محوطه اطراف زیگورات چغازنبیل که قدمت آن به بیش از سه هزار و دویست سال پیش باز می گردد، اقدام به ایجاد مسیر انفجاری تی.ان.تی کرده است. کارشناسان نفتی، چاه هایی به عمق ۱۵ متر در اطراف معبد عیلامی چغازنبیل حفر کرده اند. چاه های مزبور سه خط مختلف انفجاری را شکل خواهد که نزدیک ترین آن ها از فاصله ی ۳۰۰ متری حصار حصار جنوبی چغازنبیل می گذرد.”

بیش از پنج سال پیش، سازمان جهانی یونسکو در یک برنامه مشترک با سازمان میراث فرهنگی ایران، کارشناسان ژاپنی و فرانسوی برنامه مرمت و حفاظت از چغازنبیل را آغاز کردند. از آن زمان تاکنون مطالعات بر روی خشت و نحوه ی حفاظت از آن به طور مستمر در آزمایشگاه های مستقر در چغازنبیل دنبال شده است.

دستبرد از تخت جمشید
همزمان با التهاب در چغازنبیل، خبرگزاری ایسنا در تاریخ هفتم آبان ماه مصاحبه ی تکان دهنده ای با دکتر مهدی حجت اولین رییس سازمان میراث فرهنگی و از بنیان گذاران آن، در خصوص تجاوز حفاران غیرمجاز و سارقان آثار باستانی به تخت جمشید [پارسه] انجام داده است. دکتر حجت در این مصاحبه گفت: “آیا ما آن قدر لیاقت نداریم که از مشهورترین آثارمان حفاظت کنیم؟” او معتقد است اگر این اتفاق در مورد تپه ای باستانی که در دشت و بیابان واقع شده و جلو چشم نیست و کسی از آن خبر ندارد رخ دهد، شاید قابل پذیرش باشد اما هیچ عذر و بهانه ای در مورد تخت جمشید پذیرفتنی نیست. او توضیح داد: “وقتی سایتی مانند تخت ‌جمشید [پارسه] كه ۷۰ سال در آن كاوش شده است و هر روز صدها نفر از آن بازدید می‌كنند، مورد دستبرد قرار می‌گیرد، مانند آن است كه فردی جلوی چشم مسؤول بانك، پول‌های مردم را بدزدد.”

پیش از این حبیب الله پور عبدالله، پژوهشگر و مولف کتاب “تخت جمشید از نگاه دیگر” اعلام کرده بود: “در بخش شمالی تخت جمشید [پارسه] و در بالای كوه رحمت،‌ گورستان هخامنشیان است كه در كنار گوردخمه‌ها، سنگ‌ قبرهایی نیز در آنجا وجود دارد؛ بسیاری از حفاران غیر مجاز با استفاده‌ از وسایلی مانند جك ماشین، سنگ قبرها را بلند می کنند و در زیر آن‌ها به دنبال اشیای عتیقه می‌گردند. همچنین از فلزیاب در این منطقه بسیار استفاده می‌شود و تبلیغات این دستگاه بر روی در و دیوارهای اطراف مجموعه‌ی تخت جمشید [پارسه] فراوان است.”

پاسارگاد زیر آب می رود؟
از سوی دیگر، هنوز ماجرای پاسارگاد در پرده ابهام است. به احتمال قوی بسیاری از مردم و خوانندگان از التهابات خبری پاسارگاد و احداث سد سیوند در نزدیکی آن با خبر هستند. وزارت نیرو در حال احداث سدی است که با آبگیری آن دو اتفاق مهم به وقوع می پیوندد. اول آن که تنگه بلاغی و راه شاهی دوران هخامنشی به زیر آب فرو خواهد رفت و دوم آن که احداث سد آسیب های جدی را متوجه محوطه ثبت جهانی شده پاسارگاد خواهد کرد. پاسارگاد سال گذشته در فهرست جهانی سازمان جهانی یونسکو به عنوان بخشی از میراث جهانی بشر به ثبت رسید. در مورد آسیب های اول یعنی زیر آب رفتن تنگه بلاغی و راه شاهی دوران هخامنشی تمام کارشناسان متفق القول هستند. اما در مورد آسیب هایی که به پاسارگاد و مقبره کوروش وارد می شود جدال سختی در جریان است. برخی معتقدند کل محوطه ی پاسارگاد به زیر آب خواهد رفت. برخی دیگر از جمله مهندس محمد بهشتی رییس سابق میراث فرهنگی اعتقاد دیگری دارند. بهشتی در تاریخ بیست و چهارم شهریور در مصاحبه با خبرگزاری میراث فرهنگی به صراحت اعلام کرد: “ موضوع غرق شدن پاسارگاد در سد سیوند از جمله موضوعاتی است كه ابزار مناقشات سیاسی قرار گرفته است یعنی اشخاصی كه به هر شكل مشكلی با جمهوری اسلامی دارند، سعی می كنند تا از این طریق به اهداف سیاسی خود جامه عمل بپوشانند.” بهشتی در ادامه اظهارات خود اشاره کرد: “شایعه غرق شدن پاسارگاد و تخت جمشید در نتیجه آبگیری سد سیوند از ابتدا با ارایه اطلاعاتی اشتباه از خارج ایران سر گرفت و شایعه پراكنان سعی داشتند با بحرانی جلوه دادن موضوع غرق پاسارگاد، به نوعی از بستر سیاسی به وجود آمده به نفع خود و سیاست هایی که در خدمت آن هستند، بهره ببرند.”


قبل از بهشتی، سید حسین مرعشی که چیزی حدود یک سال ریاست سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را بر عهده داشت در هفتم شهریور در مصاحبه با ایلنا اعلام کرده بود: “سازمان میراث فرهنگی از ابتدا با احداث سد سیوند هیچ‌‏گونه مخالفتی نداشته و از آبگیری سد جلوگیری به عمل نخواهد آورد. نمی‌‏توان سدسازی كه لازمه تمدن امروز و فردای ایران است را فدای وجود و حفظ آثار تاریخی و باستانی كرد.”

خبرگزاری میراث فرهنگی در ششم مهر ماه اعلام می کند گرچه پاسارگاد زیر آب غرق نمی شود اما رطوبت حاصل از احداث سد، تأثیرات زیان باری روی پاسارگاد به جای خواهد گذاشت.

محمد حسن طالبیان که مدیریت محوطه ها و پایگاه های پژوهشی تخت جمشید [پارسه]، پاسارگاد و چعازنبیل را بر عهده دارد اعلام کرده است:” پیش از این تصور می رفت كه بتوان با استفاده از تكنولوژی جلوی تخریب های ناشی از رطوبت را گرفت اما امروز باور داریم كه این تخریب ها اتفاق می افتد و ضرر ناشی از رطوبت روی سازه های پاسارگاد و مقبره كوروش در دراز مدت قطعی است.”.

...و جندی شاپور
جندی شاپور یکی از شهرهای دوران ساسانی است که دانشگاه آن بسیار شاخص و معروف بوده و محل پرورش پزشکان و طبیبان دوران خود محسوب می شده است. بنابر اعلام خبرگزاری میراث این دانشگاه اکنون تخریب شده است. حضور كشاورزان و حفاران از 3 سال پیش تاكنون در جندی شاپور بیش از هشتاد درصد از این محوطه باستانی را تخریب كرده است و در این شرایط تعلل اداره امور اراضی مساوی با نابودی كامل این شهر ساسانی است. تخریب ها در این محوطه به حدی زیاد است كه دوستداران میراث فرهنگی برای نجات باقی مانده این اثر دست به دامان رئیس جمهور شدند.

میراث فرهنگی، این روزها موضوع مصاحبه ها، تایید ها و تکذیب های داغ است. اخبار و اطلاعات منتشر شده گاه تضادهای اساسی با یکدیگر دارند. حتی اگر یکی از احتمالات مطرح شده در مورد بناها و محوطه های جهانی ایران به وقوع بپیوندد، علاوه بر خسارتی که تا ابد جبران ناپذیر خواهد ماند، موضوع دیگری به موضوعات حساس ایران اضافه خواهد شد.

---

چهل ستون

چهل ستون

کاخ چهل ستون یکی از قابل توجه ترین نمونه های دوران پادشاهی صفویان می باشد. آین کاخ یک عمارت کلاه فرنگی در وسط پارک و در انتهای یک استخر بزرگ است. بنا به وسیله ی 20 ستون چوبی حمایت می شود که عکس آنها در آب منعکس می شود. یک کاخ با مکان هایی برای مقامات عالی و سفیرها که هر یک بر روی بهارخواب (تراس) یا در تالارهای پذیرایی قرار دارند.
 این بنا شبیه به عالی قاپو با نقاشی آبرنگ روی دیوار پوشیده شده است. آن ها در گذشته آسیب دیده اند و مرمت شده اند.
تصاویر مربوط به صحنه های تاریخی ویژه مانند پذیرایی از شاه ازبک در سال 1646 میلادی است و زمانی که کاخ کامل شده بود، ضیافتی به مناسبت گرامی داشت پادشاه ترکستان در سال 1611 میلادی، جنگ چالدران مقابل پادشاه عثمانی در سال 1514 میلادی که در آن ایرانیان با صلاح گرم جنگیدند، خوش آمد گویی به پادشاه مغول که در سال 1544 میلادی به ایران وارد شد، جنگ طاهر آباد در سال 1510 میلادی و صحنه ای که پادشاه صفوی شاه اسمائیل پادشاه ازبک را کشت.

 Part two. Architecture





---

 

سلام به گرامیان همیشه همراه.

با توجه به نزدیک شدن امتحانات میان ترم و سنگین شدن درس ها وقت کمتری دارم. اما سعی من در این است که کارهای جنبی (مانند نوشتن) را کاملاً کنار نگذارم و تا حد امکان به آن ها رسیدگی کنم.

از عزیزانی که مایل به جمع آوری و ثبت مطالب مر بوط به معماری در این وبلاگ هستند دعوت به همکاری می نمایم.

میتوانید آمادگی خود را جهت همکاری با وبلاگ از طریق ثبت نظر و یا فرستادن پست الکترونیک (ایمیل) اعلام کنید.

 

 

 

                      

Part two. Architecture

 

 

       All sush environments, as well as all human artifacts, are designed, in the sense that they embody human decisions and choices and specific ways of doing things. A person clearing a forset, putting up a roadside stand, or laying out a camp is as much a designer as an architect-such activities change the face of the earth and create built environments. 

 

    All environments result from choices made from among all possible alternatives. the specific choicestend to be lawful, reflecting the culture of the people concerned. In fact, one way of looking at culture is in terms of the most common choices made. It is the lawfulness of decisions that makes places-and buildings-recognizably different from one another; lawfulness also leads to specific ways of dressing, behaving, eating, and so on. It affects the way people interact, the way they structure space and time. These consistent choices result in style-whether of built environments or of life.

 

 

---

Copyright© Archiran 2005. All rights reserved.

 

به دلیل وقت کمی که دارم سریع تایپ کردم و به همین دلیل علیرقم سعی در صحیح نوشتن احتمال خطا زیاد است.

سایت جدید را نیز طراحی و بارگذاری کرده ام.

برای دیدن این سایت میتوانید به این آدرس رجوع کنید :

 

www.archiran.netfirms.com

 

 

---